• Home
  • /Reacties
  • /Zo heb ik mijn moeder moeten redden uit een dodelijke verpleeghuissituatie, schrijft A. J. Bomans.

Zo heb ik mijn moeder moeten redden uit een dodelijke verpleeghuissituatie, schrijft A. J. Bomans.

Guus van Schöll, een gepensioneerd leraar geschiedenis, schreef zaterdag in deze krant over,een oude man in een verzorgingstehuis die, zonder zijn instemming en tegen de wil van een deel van de naaste familie, water werd onthouden’.

Dat noemt hij silent killing, oftewel sluikmoord. Die term suggereert kwade opzet. Iets dat we bij artsen niet zomaar mogen veronderstellen. Wel moeten we waken voor middelen, regels en omstandigheden die de deur open kunnen zetten voor misbruik. Denk aan de overdosis morfine. Een versneld overlijden kan via officiële wegen als onvermijdelijk worden voorgespiegeld, ook door de arts aan zichzelf. Graag praat ik u bij over wat ik zelf heb meegemaakt. Wie in Nederland hoogbejaard is en ernstig ziek, maar geen euthanasieverklaring heeft, krijgt vroeg of laat een vorm van genadedood aangeboden. Het kan daarbij gaan om actief beleid, zoals pijnstilling of palliatieve sedatie. Aanstaande nabestaanden bewegen doorgaans vloeiend mee in deze nieuwe richting. Begrijpelijk: ze zijn mantelzorgmoe, al die dure zorg houdt een keer op, de naaste zou deze ontluistering ook niet gewild hebben, de erfenis brokkelt af, enzovoorts. Dient zich echter een medische complicatie aan, dan is discussie overbodig: behandelen heet al gauw medisch zinloos, zelfs al komt de patiënt er met een kuurtje weer bovenop. Al deze stervenshulp wordt door de zorg uitgeserveerd als iets volstrekt normaals. Tot dusver is dit hellend vlak nog goed te volgen. Dat verandert als de patiënt of vertegenwoordiger zich verzet. Dwarsliggen wordt gezien als atypisch gedrag, getuigend van een gebrek aan inzicht en dus wordt de stervenshulp tersluiks voortgezet. Een arts heeft namelijk de onuitgesproken taak om een patiënt te laten overlijden als deze een mensonwaardig leven leidt of de situatie anderszins onhoudbaar is geworden, ook voor de zorgverleners. Bijvoorbeeld als dementie gepaard gaat met ‘onhandelbaar’ gedrag. Er wordt dan wat extra medicatie ingezet.

U heeft niets in de gaten, maar hier gaat het hellend vlak onzichtbaar over in een ‘vals plat’. Door gebrek aan informatie kan de dwarsligger niet vermoeden – laat staan hard maken – dat deze middelen medisch onnodig zijn en vooral worden ingezet vanwege hun dodelijke neveneffecten. Want dit is inderdaad soms het geval, alleen: hoe is dat vast te stellen? Het was door uitzonderlijke omstandigheden dat ik te weten kwam hoe de hazen kunnen lopen.

Op www.aandachtvoormieke.nl is te lezen hoe verpleeghuisartsen mijn moeder ten onrechte als ‘diep dement’ wegzetten en haar een dodelijke mix van medicijnen verschaften, wat inging tegen haar wil. Daardoor zag ik geen andere uitweg dan haar te ‘ontvoeren’ uit het verpleeghuis en thuis verder te verzorgen.

Het filmpje van de dagelijkse zorg thuis laat zien dat in elk geval het (eeuwig) rustgevende middel midazolam zonder medische reden was verstrekt. Bij de overige medicatie staan nog steeds grote vraagtekens. Meer algemeen leert deze website dat verpleeghuisartsen onvoldoende gecontroleerd worden, zich te weinig verdiepen in alternatieven en liever zelf maatregelen of behandelingen bedenken. Tot die laatste behoort helaas ook ernstige vrijheidsbeperking bij mensen met gedragsproblemen.

Maar niet alleen bij hen: de vrijheid van alle verpleeghuispatiënten is zeer beperkt en dat brengt me op een ander punt: geld. Ook hier bestaat een onopgemerkt hellend vlak. Als organisaties van patiënten en zorgverleners serieus invloed zouden krijgen op het bestuur van zorgcentra, dan zou het geld niet langer stromen naar buitensporige architectonische en technologische vernieuwingen of nog kwalijker bestedingen. Dan zou aandacht voor de patiënt betaald kunnen worden – al was het maar éénmaal daags een uur luchten. Plus: een patiënt die weer enigszins deelneemt aan de maatschappij zal ook minder gedragsproblemen vertonen en minder psychofarmaca behoeven te slikken. Dat heet ook wel: menswaardiger leven.